Bezoek aan het oude hospitaal te
Lessen (8 km van Geraardsbergen)
op 23 januari 2011
Er waren 11 ingeschreven maar 1 kwam niet opdagen. Iedereen was goed bij het station samengekomen vanuit de trein en auto’s. Dan 10 minuutjes te voet naar hopital Notre Dame à la rose” (Nederlands vertaald “Onze lieve Vrouw met de Roos).
We werden zeer vriendelijk door onze vrouwelijke gids onthaald. De gids
toonde ons eerst de film, dan vertelt zij door de zalen heen over het
ontstaan van het Gasthuis en het kloosterleven...
Het
Gasthuis (ziekenhuis) werd in 1242 gesticht door Alix de Rosoit en vertrouwt
het beheer ervan toe aan een gemeenschap van augustijner kloosterzusters.
Toen haar echtgenoot Arnold IV van Oudenaarde, grootbaljuw van Vlaanderen, stierf, gebruikte Alix zijn fortuin om in een opwelling van christelijke naastenliefde, een gasthuis voor de armen te bouwen. Zo kochten de rijken zich tijdens de middeleeuwen een plaatsje in de hemel. Om in dit ziekenhuis een onderkomen te vinden, moest je al op sterven na dood zijn. Alleen de ergste gevallen die niet meer bedelend van deur tot deur de straten konden afschuimen, werden opgenomen.
In één van de zalen konden we ons al vlug een levendig beeld vormen van het
lot van de zieken en hun vrome verzorgsters acht eeuwen lang. Dag en nacht
met z'n drieën letterlijk in hetzelfde
bedje ziek, de nachtpot binnen handbereik, met dertig in nauwelijks
verluchte ruimtes…
Inderdaad, het tart ook onze verbeelding! De brede alkoven, de medische
instrumenten, de persoonlijke vertrekken van de priores en de zusters,
strikt gescheiden van de ziekenzaal, het appartement voorbehouden voor het
bisschoppelijk bezoek…
Naast
de verbijsterend goed bewaarde inboedel bezit het hospitaal ook een schat
aan kunstvoorwerpen. De bewening van Christus bv., een intrigerend
schilderij uit de 16de eeuw, stelt een liggende Christus voor, omgeven door
heilige vrouwen en Sint-Jan. Niets bijzonders zult u opwerpen, maar deze
Christus werd geschilderd met vrouwelijke borsten. Dergelijke afbeelding van
Christus verwijst naar talrijke godsdienstige en mystieke geschriften die
Christus vrouwelijke en moederlijke trekken toeschrijven. Christus schenkt
zo 'spirituele voeding' aan de zusters. Deze iconografie is uiteraard heel
zeldzaam.
Onze gids verklapt ons nog een pikant detail. In het kantoor van de priores
bevindt zich een drieluik met op ooghoogte twee gaten waardoor zij de
zusters in de aangrenzende kamer kon observeren.
Het hospitaal omvatte naast het klassieke kloostergebouw onder andere een boerderij, een kruidentuin, goed bewaarde apotheek vol geneeskrachtige kruiden, een ijskelder en talrijke bijgebouwen voor het personeel. Eeuwenlang kon dit hospitaal overleven dankzij financiële steun en schenkingen van koningen, hertogen, pausen en bisschoppen.
De
welvarendheid van de kloostergemeenschap kun je afleiden uit de luxueuze
inrichting. De prachtig bewerkte meubels, gevulde bibliotheken en
kunstvoorwerpen maakten deel uit van de bruidsschat die een meisje meekreeg
bij haar toetreding tot de orde. Heel wat van hen kwamen uit de adel ofwel
uit de families van de grote leenheren of van ambtenaren. Dit verklaart de
rijkdom en de praal van het erfgoed van het ziekenhuis.
Het "Hôpital Notre-Dame à la Rose" was tot aan het eind van de jaren '80 in vergetelheid geraakt en werd door een klein aantal vrijwilligers opnieuw in ere hersteld en is uniek erfgoed geworden.
Normaal gezien duurt de rondleiding 2 uren maar het werd 3 uren want onze gids vertelde veel interessante geschiedenis die wij echt boeiend luisterden.. Dank aan Irene Maes voor de tolken. We gingen dan naar Geraardsbergen om lekkere mattetaart te eten met koffie.
Tot de volgende activiteit en hartelijk dank aan Mieke voor de organisatie
Robert Carter